In 2050 hebben we geen obesitas, maar betalen we wel de prijs ervoor

Het RIVM voorspelt dat in 2050 bijna twee derde van de Nederlanders overgewicht zal hebben. Een vooruitzicht dat we echter nooit zullen bereiken door de komst van afslankinjecties zoals Ozempic. Deze technologie biedt enorme kansen, niet alleen voor individuen, maar ook voor de samenleving. Maar wat gebeurt er als dit, juist door haar potentie, onze leefstijl fundamenteel verandert?

Al eeuwenlang proberen we ongemak - in lichaam, geest en met de ander - uit ons leven te bannen. De markt speelt slim in op die drang. Elektrische fietsen nemen de inspanning weg, chatbots en zelfscankassa’s vermijden ongemakkelijke gesprekken en slaapmiddelen bieden geestelijke rust. Wat ongemak ons ook kan opleveren, lijkt steeds minder belangrijk te worden.

Een frictieloos leven

Ons geloof in de markt heeft ons ondertussen opgescheept met oneindige verleidingen in een wereld die structureel bewegingsarm is gemaakt. Hoewel veel mensen sport leuk vinden, worstelen velen om van de bank af te komen. Afslankinjecties helpen om het ongemak van bewegen te vermijden.

Geen zweet, geen strijd, geen tijd. Maar je verliest wel kilo’s, voelt je fitter en je loopt minder risico op tal van ziekten. Zelfs ernstige aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, verslavingen, Alzheimer, dementie en Parkinson worden mogelijk positief beïnvloed.

Maar er zijn ook belangrijke kanttekeningen. De lange termijneffecten van deze injecties zijn nog onzeker. Misselijkheid doet nu nog een groot deel van de patiënten stoppen. Spierafbraak is ook een veelvoorkomend gevolg, waardoor kracht en functionele fitheid afnemen.

In Amerika zien we al de eerste tekenen van afnemende obesitas dankzij deze technologie. Voor de samenleving biedt dat aantrekkelijke voordelen: minder ziektelast, lagere zorgkosten en een productievere bevolking.

Wat we verliezen als het ongemak verdwijnt

Geen enkel ander moment in de moderne geschiedenis was de bewuste keuze om je vrijwillig in te spannen zo’n uitdaging. En het contrast tussen de moeite van sporten, wandelen of fietsen en de technologische alternatieven wordt alsmaar groter. Niet omdat het duurder wordt, maar omdat de alternatieven goedkoper worden. Zelf herken ik, dat ik zelfs kleine stukjes liever met de elektrische fiets afleg dan op de pedalen ga staan.

De markt reageert sneller en feller dan welke overheidscampagne of preventieakkoord dan ook, en daarin schuilt het gevaar. Hoe meer we afhankelijk worden van marktoplossingen die ongemak uit ons leven halen, hoe meer we het contact met ons lichaam, geest en de ander verliezen.

Bewegen draait niet alleen om calorieën verbranden, maar om verbinding, voldoening en mentale ruimte. We groeien door fysieke inspanning, leren van weerstand en krijgen voldoening in het overwinnen van ongemak. Als de prijs daarvoor echter te hoog wordt, verliezen we dus iets waardevols.

Kosten en baten van bewegen

Voorlopig is het nog niet zo ver. De kostbare injecties worden niet vergoed door de zorgverzekering en zijn via strenge poortwachters onder leefstijlbegeleiding verkrijgbaar.

Toch zoeken mensen, ook zonder overgewicht, al in grote getallen via illegale kanalen naar de middelen. De populariteit groeit omdat het inhaakt op het schoonheidsideaal, en zodra de prijs daalt door verlopende patenten en op stoom komende productielijnen, zal de technologie niet meer tegen te houden zijn, zoals ook maagtabletten en paracetamols niet meer weg te denken zijn.

Zijn we dan bereid een samenleving te accepteren waarin de meerderheid afhankelijk wordt van afslankmedicatie, om zorgkosten te drukken en economische concurrentie te behouden?

Afslanktechnologie biedt verlichting voor mensen die worstelen met overgewicht in een maatschappij die hen structureel ontmoedigt om te bewegen. Maar hoe krachtiger en toegankelijker deze technologie wordt, hoe moeilijker het wordt om de prijs van bewegen te betalen.

Dit is geen pleidooi tegen technologie, maar een oproep tot bezinning. Als we ongemak volledig uit ons leven bannen, verliezen we niet alleen overtollige kilo’s. Het is daarom vooral de vraag wat deze technologie ons uiteindelijk zal kosten.