Winnen, maar dan wel goed

Nederland is als sportland succesvoller dan ooit. Op de laatste Zomerspelen eindigde het als zesde in het medailleklassement, op de Winterspelen van dit jaar als derde. Veruit het meeste topsportgeld, zo'n 40 van de ruim 100 miljoen euro, gaat naar de bonden met de beste kansen op olympische medailles. Die aanpak werkt, als je naar de ranglijst kijkt.

Maar vindt Nederland dat ook de juiste aanpak? Binnen het onderzoeksprogramma Project Blue Shift, onder leiding van Jan-Willem van der Roest van de Hogeschool van Amsterdam, legden we die vraag voor aan bijna drieduizend Nederlanders. Ze kregen niet de vraag of ze topsport belangrijk vinden, maar een concrete opdracht: verdeel zelf het budget.

Geen revolutie, wel een andere nadruk

De uitkomst is genuanceerd. Nederlanders gooien het huidige beleid niet om. Ze steunen in grote lijnen hoe het geld nu wordt verdeeld. Wel schuiven ze geld van de meest succesvolle bonden naar een veiliger sportklimaat, naar het bestrijden van matchfixing en naar topsporters die hun sportloopbaan willen combineren met een opleiding.

Opvallend is vooral wat de afruilen laten zien. Voor de gemiddelde Nederlander wegen zes extra olympische medailles even zwaar als vijfhonderd extra talenten die een opleiding kunnen volgen, of als 25 extra topsporters die zich veilig voelen. Daarmee wordt zichtbaar wat in het beleid vaak impliciet blijft: hoeveel medailles we bereid zijn in te leveren voor een gezondere topsport.

Wat burgers vragen

Nederlanders zijn dus niet simpelweg voor of tegen meer geld voor topsport. Ze willen weten wat publieke investeringen opleveren en welke waarden ermee worden gediend. Veilig presteren en talenten kansen geven wegen daarbij zwaar.

Internationaal heet dat win well: medailles blijven het doel, maar ze moeten worden behaald in een gezonde en veilige omgeving. In Engeland, Canada en Australië is dat principe al leidend. De raadpleging laat zien dat ook in Nederland draagvlak bestaat om die richting op te gaan.

NOC*NSF was bij het onderzoek betrokken. De sportkoepel ziet medailles en een veilig klimaat niet als tegenstelling, maar als iets wat hand in hand moet gaan. Dat is precies de afweging die een bevolkingsraadpleging scherper maakt: niet óf we beide willen, maar hoe zwaar elk doel weegt als het geld maar één keer kan worden uitgegeven. De wetenschappelijke publicatie van het onderzoek volgt naar verwachting volgend jaar.